Er is een verschil tussen de symptomen bij angstklachten en bij angsttstoornissen. Vaak voorkomende symptomen zetten wij hieronder op een rij. U hoeft niet alle kenmerken tegelijk te ervaren.

Symptomen bij angstklachten

De volgende kenmerken zie je bij angstklachten:

  • gevoelens van angst
  • (sterke neiging tot) vermijden van specifieke situaties of gedragingen
  • moeite met concentreren
  • zich rusteloos gevoel
  • buikpijn
  • gespannen spieren
  • vermoeidheid
  • prikkelbaarheid
  • piekeren
  • slaapproblemen, bijvoorbeeld moeite met in slaap vallen of moeite met doorslapen

Angstklachten komen ook vaak voor bij lichamelijke ziekten, geheugenproblemen of depressie.  Depressie en angst komen vaak in combinatie met elkaar voor. Meer dan 25% van de oudere mensen met een angststoornis heeft ook een depressie. Het samen voorkomen van angstklachten en depressie komt vaker voor bij meer ernstigere depressies. Vaak wordt de depressie wel herkend door de hulpverlener maar de angststoornis minder. Er kan een samenhang zijn tussen geheugenproblemen en angstklachten. Het korte-termijn geheugen en probleemoplossend vermogen kunnen aangetast worden bij de aanwezigheid van angstklachten, met name bij een gegeneraliseerde angststoornis.

Angstklachten worden vaker gevonden bij milde geheugenproblemen en zijn voorspellend voor het ontstaan op later moment van een dementie. Er lijkt hier een twee-richting effect te zijn, angst heeft een negatief effect op cognitie en vice versa.

Wanneer de dagelijkse handelingen beperkt worden door de angstklachten, is er mogelijk sprake van een angststoornis.

Angst in combinatie met lichamelijke ziekten

Meer dan 80% van de mensen ouder dan 65 jaar heeft een chronische ziekte, 50% heeft er zelfs twee of meer. Lichamelijke ziekten en angst hebben vaak invloed op elkaar. Angstklachten kunnen het risico op lichamelijke ziekten vergroten. Als iemand bijvoorbeeld  inspanning en beweging vermijdt uit angst om te vallen, gaat de lichamelijke conditie achteruit.

Omgekeerd kan een lichamelijke ziekte ook angstklachten veroorzaken, bijvoorbeeld een afwijking van de schildklier. Ouderen gebruiken vaak door lichamelijke ziekten medicijnen. De bijwerkingen hiervan kunnen doen denken aan psychologische symptomen, bijvoorbeeld  slapeloosheid en concentratieproblemen.

Symptomen bij angststoornissen

De volgende kenmerken typeren een angststoornis:

  • gevoelens van angst
  • rusteloos gevoel
  • buikpijn
  • vermoeidheid
  • moeite met concentreren
  • prikkelbaarheid
  • piekeren
  • gespannen spieren
  • slaapproblemen, bijvoorbeeld moeite met in slaap vallen of moeite met doorslapen
  • (sterke neiging tot) vermijden van specifieke situaties of gedragingen

Er zijn verschillende symptomen van een angststoornis, zoals:

  • het vermijden van de straat of confronterende situaties. Hiermee beperkt u uw dagelijkse leven. Misschien vraagt u altijd de buurvrouw om boodschappen voor u te doen, omdat u opziet tegen die drukke supermarkt.
  • veel piekeren over uw gezondheid, geld, familiekwesties of andere voor u belangrijke onderwerpen
  • gesprekken met anderen uit de weg gaan. Hierdoor kunt u gaan vereenzamen
  • moeite hebben met nieuwe dingen leren

Herkent u zichtzelf in bepaalde symptomen? Neem dan altijd eerst contact op met uw huisarts. De huisarts kan u helpen met een verwijzing naar de zorg van Parnassia.

De verschillende soorten angststoornissen en fobieën hebben ook kenmerken en symptomen die specifiek zijn voor die angst of fobie. Wat voorbeelden

  • valangst
  • fobieën (bijvoorbeeld voor spinnen of kleine ruimtes)
  • paniekstoornis (met of zonder agorafobie),
  • Post Traumatische Stress Stoornis  (PTSS)
  • obsessief compulsieve stoornis
  • paniekstoornis
  • straatvrees of agorafobie

Lees meer over soorten angst en fobieën. op de website van Parnassia Groep.

Symptomen valangst

Valangst uit zich in een of meer van de volgende symptomen:

  • angst en paniek in en voor situaties waarin men denkt een risico te lopen om te vallen
  • vermijden: door de angst worden bepaalde, alledaagse situaties vermeden uit angst om te vallen (zoals het buiten lopen,, lopen op een glimmende vloer, drempels of stoepen
  • inschakelen van vertrouwde personen en/of gebruik maken van hulpmiddelen als stok, rollator of rolstoel wanneer men een gevreesde situatie moet ingaan
  • irreële gedachten: het risico op vallen wordt veel te hoog ingeschat in vergelijking met de realiteit, en de ernst van de gevolgen van een val wordt overdreven (men kan alleen bedenken dat het vallen rampzalige gevolgen kan hebben)
  • verandering in de manier van bewegen: men gaat op een gekunstelde manier lopen

Bovendien treden meestal ook één of meer lichamelijke symptomen op die de angst om te zullen vallen versterken:

  • Slap of verdoofd gevoel in de benen of knieën
  • Hartkloppingen
  • Duizeligheid
  • Druk op de borst / gevoel van benauwdheid
  • Beven of trillen
  • Droge mond
  • Zweten / koude rillingen

De behandeling van valangst

De behandeling van valangst is vaak een combinatie van cognitieve gedragstherapie en fysiotherapie. Dit wordt soms gecombineerd met ergotherapeutische adviezen.
De fysiotherapeutische oefeningen leert u om weer op een gewone, niet verkrampte of scheve, manier te lopen. Met cognitieve gedragstherapie wordt met oefeningen gewerkt aan het weer ingaan van de gevreesde situaties. U leert ook de hulpmiddelen die niet nodig zijn achterwege te laten. Ook wordt aandacht besteed aan de bezorgde en angstige gedachten. Deze leert u bij te stellen, zodat u weer realistisch denkt. Er is (ergotherapeutische) aandacht voor de veiligheid in uw eigen leefomgeving. Door bijvoorbeeld de verlichting te verbeteren, losse snoeren en kleedjes te verwijderen wordt onnodig risico om te vallen verkleind.