Bijna 20% van de mensen heeft op enig moment in z’n leven last van angstklachten, angstaanvallen en angststoornissen.  Meer vrouwen dan mannen. Een angststoornis kan bij iedereen – van jong tot oud – voorkomen.

"Angst is een goede raadgever. Het waarschuwt je tijdig voor gevaar. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Een angststoornis is een slechte raadgever. Je leert niet wanneer er geen echt gevaar dreigt", zegt Colin van der Heiden, specialismeleider angststoornissen.

Heb ik last van angst?

Angst is iets dat iedereen tot een bepaald punt kent. Iedereen is wel eens angstig. Het is een menselijke reactie op reëel gevaar. Angst is een nuttige emotie: gevaar wordt herkend en we kunnen er snel op reageren. Bij een angststoornis is die angst ongegrond: de omstandigheden vormen geen aanleiding voor de angst. Heeft u een angststoornis, dan is het systeem in uw lichaam ontregeld dat normaal waarschuwt bij een reële dreiging . Daardoor wordt u onnodig en/of bovenmatig angstig. Een angststoornis zorgt ervoor dat je doodgewone situaties gaat vermijden. Een normaal leven leiden wordt dan moeilijk. De gevolgen van een angststoornis kunnen zeer ernstig zijn, ook voor partner/familieleden.

Bekijk ook de animatie voor een beter begrip van een angststoornis

 

Oorzaak angst

Bijna 20 procent van alle Nederlanders heeft in zijn leven ooit last gehad van een vorm van angst. Dit is maar liefst één op de vijf mensen - vaak meer vrouwen dan mannen. Het gaat om serieuze klachten die de kwaliteit van het leven ernstig aantasten.

Er zijn diverse factoren die meespelen in het ontwikkelen van een angststoornis:

  • Biologische factoren zoals erfelijkheid
  • Omgevingsfactoren als eenzaamheid en/of weinig sociale steun
  • Levensgebeurtenissen, zowel positief als negatief, zoals geboorte, dood, scheiding, verhuizing of promotie. Zelfvertrouwen en veiligheid kunnen hierdoor onder druk komen te staan.
  • Persoonlijke eigenschappen als slecht voor jezelf opkomen, moeilijk gevoelens kunnen uiten, geneigd zijn probleemsituaties en conflicten te vermijden.

Angst wordt een ongezonde emotie en ontregelt uw leven wanneer u:

  • onnodig en/of bovenmatig angstig wordt
  • (bij een fobie) nodeloos situaties ontloopt waardoor u niet leert dat iets in feite niet gevaarlijk is
  • zich overmatig veel zorgen maakt over bijvoorbeeld werk, geld en gezondheid

Angst bij ouderen

Angststoornissen of angstklachten behoren tot de meest voorkomende psychische klachten bij ouderen. Van de mensen boven de 65 jaar heeft ongeveer 10% last van een angststoornis Angstklachten komen zelfs vaker voor.

De meeste angststoornissen zijn al een heel leven aanwezig. Doordat er eerste helft 20e eeuw nog geen geschikte behandelingen waren voor angststoornissen werden ze ook niet  behandeld. Op oudere leeftijd spelen ze dan nog steeds.

Het klachtenpatroon van ouderen is anders dan bij jongere volwassenen, doordat ouderen de angst vertalen naar lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, zich beroerd voelen, nervositeit of benauwdheid en het dus niet bij zich zelf herkennen als angst.

Angstklachten

Er zin grote verschillen tussen angstklachten en angststoornissen. Angstklachten zie je veel  bij ouderen vooral als er psychiatrische aandoeningen spelen, zoals een depressie of psychose. Ook bij achteruitgang van het kunnen opnemen en verwerken van kennis , zogenaamde cognitieve achteruitgang zoals dementie, kunnen angstklachten spelen. Mensen met dementie of met geheugenproblemen kunnen bijvoorbeeld angstig of wantrouwig worden doordat ze denken dat er spullen uit hun huis weggehaald zijn.

Angstklachten komen ook voor in combinatie met lichamelijke ziekten, zoals bijvoorbeeld bang zijn om te vallen door duizeligheid, door gebruik van medicijnen en als onderdeel van een andere rol in de maatschappij,  Denk dan aan met pensioen gaan of moeten zorgen voor een zieke partner. Dat zijn ingrijpende veranderingen in iemands leven die een fors effect kunnen hebben. Mensen kunnen dan angstig worden omdat ze zich nutteloos gaan voelen, ze vinden dat ze geen bijdrage meer leveren aan de maatschappij.

Angstklachten zorgen voor beperkingen in het dagelijks functioneren. Ook is bekend dat ouderen met angstklachten meer lichamelijke problemen hebben en een hogere kans op overlijden.

Angststoornissen

We weten uit onderzoek dat één op de 10 ouderen in Nederland last heeft van een angststoornis. Toch wordt dit niet altijd goed herkend. Dit komt omdat er een verschil is tussen ouderen en jongere volwassenen in de manier waarop de angststoornis zich uit. Mensen met een angststoornis hebben vaak last van

  • duizeligheid
  • bange voorgevoelens
  • bezorgdheid
  • concentratieproblemen
  • ongeduld
  • nervositeit
  • spanning
  • slaapproblemen
  • hartkloppingen
  • zweten
  • benauwdheid

De lang bestaande angststoornissen lijken over het algemeen dezelfde kenmerken te hebben bij ouderen als bij jongere volwassenen. Er zijn ook angsten die vaak op latere leeftijd pas beginnen

  • angst om dement te worden
  • angst om te vallen, waardoor vermijding ontstaat
  • angst voor een ernstige ziekte of een bestaande ziekte