En dan blijkt u ineens autisme te hebben. Hoe kan dat nou? Waarom is dat niet eerder ontdekt? Dat zijn vragen die dan meteen door het hoofd gaan na het horen van de diagnose. Soms houdt je eigen kind je een spiegel voor als die de diagnose autisme krijgt. Je herkent ineens de onhandigheid van je kind in de sociale contacten, de problemen op school, de taalontwikkeling die achterblijft ten opzichte van leeftijdsgenootjes met ervaringen uit je eigen jeugd.

Kan autisme op latere leeftijd ontstaan? Het antwoord daarop is nee. Autisme is een ontwikkelingsstoornis en ontstaat al in de kinderjaren. Ouders, familie en leerkrachten vonden altijd al dat er iets aan de hand was, maar blijkbaar niet voldoende voor een diagnose. Daarnaast was de kennis en mogelijkheden van diagnostisering veel minder dan nu. Waarschijnlijk heeft u ook jaren en jarenlang uw gedrag weten te camoufleren.

Waarom wordt het nu ontdekt? Het leven wordt steeds drukker en complexer. Dat vergt steeds meer van u en uiteindelijk loopt u vast. Daarbij opgeteld de betere diagnostiek en grotere bekendheid van het ziektebeeld wordt autisme ook eerder herkend.

Kenmerken van autisme bij volwassenen

Autisme heeft kenmerken die je zowel bij kinderen als bij ouderen ziet. Onhandig opereren in sociale contacten en in sociale situaties is daar een voorbeeld van. Het hebben van vaste rituelen, slecht tegen veranderingen kunnen, een gebrekkig inlevingsvermogen hebben zijn andere kenmerken.   

Andere kenmerken zijn:

  • Het niet herkennen van non-verbale signalen en gelaatsuitdrukkingen.
  • Het vaak letterlijk nemen van taal. Sarcasme kan niet worden herkend. 
  • Administratie thuis is vaak problematisch.
  • Problemen bij het voeren van de thuisadministratie.
  • Slecht kunnen werken in teamverband danwel samenwerken.
  • Graag veel tijd alleen willen doorbrengen.
  • Opvallend beperkt aantal interesses en hobby’s.
  • Heel goed oog voor detail hebben.

Bovenstaande kenmerken zijn hooguit een aanwijzing dat u mogelijk autisme heeft. Indien u vermoedens heeft van autisme of uw omgeving denkt hieraan, kan het zinvol zijn om een diagnostisch onderzoek aan te vragen. Het kan hierbij gaan om een eerste onderzoek naar autisme of om een second opinion onderzoek. Het onderzoek wordt per persoon vormgegeven. In elk geval gaan we samen met u en uw naasten.

  • Op een rij zetten hoe u functioneert en hoe uw naasten met uw problemen omgaan;
  • Informatie uit uw vroege jeugd achterhalen;
  • In kaart brengen wat uw zorgbehoefte is.

Hierdoor krijgen we een beter beeld van u als persoon. Daarnaast gebruiken we testen om duidelijk te krijgen om welke vorm van autisme het gaat.

In aanvulling hierop kunnen we verschillende vragenlijsten gebruiken en een psychiatrisch onderzoek doen. Zo nodig behoort onderzoek naar persoonlijkheid en intelligentie tot de mogelijkheden. Op basis van het onderzoek komen we tot de conclusie of er voldoende aanwijzingen zijn om een diagnose binnen het autismespectrum te stellen. Indien hiervan sprake is, worden de mogelijkheden voor behandeling met u besproken.  

Autisme en relaties

Leven met autisme is een leven van omgaan met uitdagingen. Dat geldt voor de persoon met autisme, als ook voor de eventuele partner en vrienden. Regelmaat, routine, voorspelbaarheid zijn een houvast voor iemand met autisme. Een partner en vrienden moeten zich daaraan aanpassen. Dat moet je kunnen.   

Bij mensen met autisme zie je in de relatie vaak gebrek aan intimiteit en seks. Het is zeker geen onwil, maar onvermogen om aan te voelen wat de ander wil of de signalen die de ander uitstuurt juist te interpreteren.  Spontaan een weekend weggaan is niet mogelijk. Een goedbedoelde spontane actie kan helemaal verkeerd vallen. Het spontane druist in tegen hun behoefte aan rust en regelmaat.

Het onvermogen om goed in te spelen op situaties zie je terug in allerlei situaties; bv het niet reageren op een compliment, een verkeerde reactie op een sarcastische opmerking, een gezichtsuitdrukking die anders geïnterpreteerd wordt dan bedoeld.

Het zich in een ander verplaatsen is voor iemand met autisme een haast onmogelijke opgave. Zelf kunnen praten over eigen interesses en hobby’s is geen enkel probleem, maar vragen naar de ander schiet erbij in. Het besef dat de ander een dialoog wil en niet zit te wachten op een monoloog dringt niet door. 

Knopen hakken en besluiten nemen zijn heel lastig. De gevolgen van een besluit overziet iemand met autisme niet en daarom kan er geen besluit genomen worden. De partner moet dit meestal doen.

Behandeling autismespectrumstoornissen (ASS)

Autisme is niet te genezen; niet met medicijnen en ook niet door een behandeling.  Een kind met autisme en ouders wordt geleerd hoe om te gaan met autisme. Naarmate het kind ouder wordt treedt meestal enige verbetering op. Contact maken wordt bijvoorbeeld makkelijker, de extreme gevoeligheid voor prikkels neemt af. In de praktijk blijkt dat een behoorlijk aantal volwassenen met autisme aangewezen is op een vorm van beschermd wonen.

Behandeling van autisme bij SARR Volwassenen Den Haag

Parnassia biedt diverse behandelingen bedoeld om uw kennis over autisme te vergroten,  vaardigheden aan te leren om ermee om te gaan en om uw klachten te verminderen. Met kennis kunt u beter functioneren op uw werk, thuis en binnen een relatie. Door meer te weten te komen over autisme en het effect dat het op u heeft verlopen uw sociale contacten ook beter. Ook met vragen over onderwijsmogelijkheden kunt u bij ons terecht.

Een psychiater of een psycholoog moet eerst de diagnose ASS vaststellen en welke vorm van ASS u heeft. Dat bepaalt welke behandeling u aangeboden krijgt.

Parnassia biedt zowel groeps-, als individuele behandelingen. Deze laatste zijn met name bedoeld voor mensen waarvoor een groepsbehandeling niet haalbaar is om praktische redenen of omdat onze groepsbehandelingen niet passen bij de problematiek van de persoon.

Individuele behandeling

De verschillende individuele behandelingen bij Parnassia zijn

  • Psycho-educatie
    Hierbij legt een medewerker u het een en ander uit  over autisme, maar u gaat vooral zelf ontdekken welke kenmerken van autisme op u van toepassing zijn en welke niet.
  • Praktische begeleiding op het gebied van werk/studie/financiële problemen/huisvesting/dagbesteding/huishouden plannen en organiseren. Dit gaat via gesprekken met een hulpverlener op onze afdeling. Ook kan de hulpverlener u in contact brengen met een organisatie die u op praktisch gebied kan ondersteunen (zoals Stichting MEE, Anton Constandse, Voorzet)
  • Cognitieve gedragstherapie (CGT)
    U krijgt eerst uitgebreid uitgelegd wat CGT inhoudt en hoe het u kan helpen. CGT gaat ervan uit dat psychische klachten (nare gevoelens, problematisch gedrag) het gevolg zijn van de gedachten die mensen hebben in een bepaalde situatie. Daarom gaat u samen met uw behandelaar uw (negatieve) gedachtes onderzoeken Het doel van CGT is te leren situaties weer reëler, positiever of evenwichtiger te beoordelen. Hierdoor kunnen uw gevoelens en gedrag ook positiever worden of minder belastend voor uzelf. Hoe vaak een CGT behandeling nodig is, hangt af van de aard en de ernst van uw klachten. Gemiddeld moet u denken aan 15 tot 20 sessies van een uur.
  • EMDR: (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)
    EMDR is een behandeling voor mensen die last hebben van schokkende ervaringen die zij hebben meegemaakt. Voorbeelden zijn een ongeval, seksueel misbruik of geweld. Tijdens EMDR vraagt de behandelaar u de gebeurtenis in kwestie weer voor de geest te halen. Tegelijkertijd wordt u afgeleid bijvoorbeeld  doordat de therapeut zijn hand van links naar rechts beweegt of door een geluid dat u hoort via een koptelefoon. Door deze afleiding  verliest de nare herinnering langzamerhand aan kracht en emotionele lading. Zo wordt het steeds minder moeilijk om aan de nare gebeurtenis terug te denken. Vaak vervaagt ook de herinnering eraan.
  • Mindfulness
    U zou een mindfulnesstraject kunnen volgen. Dit bestaat gemiddeld uit 12 wekelijkse sessies van maximaal een uur. Hierbij legt de behandelaar u uit wat mindfulness is en hoe het u kan helpen. Vervolgens gaat u samen met de behandelaar onderzoeken welke mindfulness oefeningen u kunnen helpen en waarbij ze u kunnen helpen. Mindfulness werkt voornamelijk goed bij slaapklachten, het moeilijk los kunnen laten van (pieker) gedachten, somberheid en het lastig aan kunnen voelen van uw eigen grenzen. We werken aan de hand van de methode van Annelies Spek. We raden dan ook aan het boek ‘Mindfulness bij volwassenen met autisme’ van Annelies Spek aan te schaffen wanneer u met mindfulness traject gaat starten.
  • Emotieregulatie
    Voor mensen met autisme kan emotieregulatie vaak een probleem vormen. Met emotieregulatie bedoelen wij het kunnen aanvoelen wat voor emotie u op dat moment ervaart, dit in woorden om kunnen zetten, een oorzaak voor de emotie kunnen aanwijzen, een koppeling kunnen maken tussen uw emotie en uw gedachtes en gedragingen en vervolgens de emotie uiten en weer voorbij laten gaan. Het kan zijn dat bij één of meerdere stappen in de emotieregulatie iets onwenselijk gebeurt, waardoor u  problemen krijgt. U gaat samen met uw behandelaar uw gevoelens onderzoeken. In wat voor situaties komt welke emotie voor? Hoe kunt u deze emotie op een gezonde manier uiten? Wat kunt u doen om ervoor te zorgen dat het gevoel niet blijft hangen en u zo belemmert in uw dagelijks leven? Hoelang een emotieregulatietraject duurt hangt af van de aard en de ernst van uw emotieregulatie problemen

Groepsbehandelingen

  • Psycho-educatie groep:
    De psycho-educatie groep komt zeven weken bijelkaar gedurende twee uur per week. Dit is meestal de eerste groep die u bij ons volgt. Tijdens de psycho-educatie groep leert u meer over wat autisme is en vooral wat het voor u in het bijzonder betekent. Wij zijn van mening dat autisme er bij iedereen weer anders uit ziet. Daarom is het belangrijk dat u gaat ontdekken hoe dat bij u zit. Welke kenmerken van autisme zijn op u van toepassing? Van welke kenmerken heeft u last? Wat zijn juist uw sterke kanten door het autisme? Hoe kunt u uw omgeving uitleggen waar u last van heeft en welke behoeften u heeft? Dit zijn onderwerpen die in de psycho-educatie groep worden besproken. Tijdens de groep werkt u met huiswerkpdrachten die u doet via de computer, een zogenaam e-health module.
  • Communicatieve vaardigheden groep:
    De communicatieve vaardigheden groep bestaat uit acht wekelijkse bijeenkomsten van elk twee uur. Tijdens deze groep staat u stil bij de theorie achter communicatie en gaat u aan de slag met uw persoonlijke doel op het gebied van communiceren. Dit kan zijn het verbeteren van de communicatie met iemand in uw omgeving of in het algemeen bepaalde vaardigheden aanleren op het gebied van communicatie. In de loop van de tijd gaat u met behulp van  opdrachten zowel in de groep als thuis aan de slag om dit persoonlijke doel te bereiken.
  • Mindfulness groep:
    De mindfulness groep bestaat uit acht wekelijkse bijeenkomsten van twee tot tweeënhalf uur. Tijdens de groep gaat u een aantal meditatietechnieken aanleren en komt u er achter op welke manier deze u kan helpen. Veel mensen met autisme rapporteren dat zij dankzij het beoefenen van mindfulness beter slapen, piekergedachtes makkelijker kunnen loslaten en dat hun stemming verbetert.
  • Cognitieve Gedragstherapie groep:
    De cognitieve gedragstherapie groep bestaat uit acht wekelijkse bijeenkomsten van elk twee uur. Tijdens de groep leert u wat cognitieve gedragstherapie is en hoe u dit zelf kunt toepassen in dagelijkse probleemsituaties. Tijdens cognitieve gedragstherapie gaat u actief onderzoeken welke (disfunctionele) gedachten bij u leiden tot negatieve gevoelens tijdens bepaalde gebeurtenissen. Cognitieve gedragstherapie kan helpen om minder negatieve gedachtes te ervaren en ook om de invloed van negatieve gedachtes in te perken.
  • Zelfbeeld groep:
    De zelfbeeldgroep bestaat uit tien wekelijkse bijeenkomsten van elk twee uur. De groep is bedoeld voor mensen die last hebben van een negatief zelfbeeld. Het hebben van een negatief zelfbeeld kan nare gevolgen hebben op veel levensgebieden. Tijdens de zelfbeeldgroep gaat u onderzoeken wat de aard is van uw negatieve zelfbeeld, maar gaat u vooral ook aandacht besteden aan de positieve kanten van u zelf. Het doel van de zelfbeeldgroep is om uw zelfbeeld positiever te maken.
  • Jongvolwassenen groep:
    De jongvolwassenen groep bestaat uit zes wekelijkse bijeenkomsten van elk twee uur. Deze groep is bedoeld voor mannen met autisme van 18 tot 25 jaar. In de bijeenkomsten gaan we in op de betekenis van autisme in uw leven. Aan bod komen vragen als: “Wat is autisme?”, “Wat zijn de specifieke kenmerken?”, “Hoe ga ik met mijn autisme om?” Ook thema’s als familie, vrienden, zelfacceptatie, studie, werk, wonen, relaties en intimiteit komen aan de orde. Naast het door ons opgestelde programma kunt u ook zelf gespreksonderwerpen inbrengen. Tijdens de bijeenkomsten staat uw beleving als jongvolwassene centraal. U kunt uw positieve en minder positieve ervaringen uit het dagelijks leven met de andere groepsgenoten delen.
  • Partnergroep en familiegroep:
    De partner- en familiegroep bestaan beiden uit vijf wekelijkse bijeenkomsten van elk twee uur. De partnergroep is bedoeld voor uw partner. De familiegroep is bedoeld voor familieleden, zoals uw ouders, broers, zussen, grootouders, etc. De groepen zijn uitsluitend bedoeld voor hen, u bent hier zelf dus niet bij. Tijdens beide groepen krijgt uw partner of familielid uitleg over wat autisme is en hoe hij hiermee om kan gaan in de relatie met u.

Medicatie bij autisme

Geneesmiddelen die autisme kunnen verhelpen bestaan niet. Wel kunnen we medicijnen voorschrijven die helpen bij problemen zoals angt, depressie, agressie, psychose en ADHD.

Wel kunnen medicijnen nuttig zijn om bijkomende problemen (angsten, depressies, dwanggedragingen, slaapproblemen, zelfverwonding) in goede banen te leiden.

Tips voor de omgang met mensen met autisme

Mensen met autisme zien en beleven de wereld op een andere manier dan mensen zonder autisme. Dat kan hun gedrag en reacties verklaren, maar kan ook misverstanden opleveren. Met onderstaande tips kunt u misverstanden voorkomen.

  • Wees zorgvuldig in de wijze van contact leggen; let op de reactie en pas uw gedrag daarbij aan. Bedenk dat de ander zich vaak niet of heel moeilijk kan aanpassen.
  • Houd in het achterhoofd dat iemand met ASS sociale regels niet begrijpt,
  • Gedraag u voorspelbaar.
  • Structuur helpt. Duidelijke afspraken welke activiteit wanneer gebeurt helt iemand met autisme om overzicht te houden. Dat geldt voor school, werk als andere afspraken.
  • Wees concreet; vertel wat er te gebeuren staat en wat je van de ander verwacht.
  • Wees geduldig. Iemand met autisme kan goed aangeven wat hij wil. Wel moet hij de tijd krijgen om een besluit te overdenken en daarna ook duidelijk te maken.
  • Autisme gaat gepaard met individuele specifieke eigenaardigheden. Die moet je leren (her)kennen en begrijpen.